\u00c7o\u011fu insan i\u00e7in “Mariachi” kelimesi biray\u0131 hat\u0131rlat\u0131r. Oysa mariachi operas\u0131da var! Ge\u00e7ti\u011fimiz ay, Amerika’daki Houston Operas\u0131’nda yeni bir opera \u201cEl Milagro del Recuerdo\u201d (Hat\u0131rlaman\u0131n Mucizesi) d\u00fcnyada ilk kez seyirci kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. Bestekar Javier Mart\u00ednez ve metin yazar\u0131 (librettist) Leonard Foglia\u2019n\u0131n ortak \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bir \u2018mariachi operas\u0131\u2019 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. \u201cEl Milagro\u201d mariachi m\u00fczi\u011fi ve \u015fark\u0131lar\u0131 i\u00e7erimesine kar\u015f\u0131n farkl\u0131 tarz ve unsurlar\u0131 da bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Eserde rock-and-roll, broadway muzikalleri, hafif operetta, western, flamenco ve Latin Amerika g\u00f6sterilerinden esintiler mevcut. <\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Renata ve Lupita, Meksika\u2019da Michoac\u00e1n isimli ufak bir kasabada ya\u015fayan gen\u00e7 ev kad\u0131nlar\u0131d\u0131r. Kocalar\u0131 Laurentino ve Chucho, ABD\u2019de sezonluk i\u015f\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. E\u015flerin yoklu\u011fu hem \u00e7ocuklar\u0131n sorumlulu\u011funu hem de a\u011f\u0131r bir yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 kad\u0131nlar\u0131n omuzuna y\u00fckler. Erkekler, Noel i\u00e7in evlerine gelir ama geri d\u00f6nmeleri gereklidir. Lupita, Chucho’ya yumu\u015fak davran\u0131r, kabullenmi\u015ftir. Ancak, Renata bu uzun ayr\u0131l\u0131klardan ho\u015fnut de\u011fildir. Operan\u0131n konusu Renata\u2019n\u0131n ailesini bir arada tutma iste\u011fi ve kocas\u0131n\u0131n ailesini ge\u00e7indirme kayg\u0131s\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Opera \u0130spanyolca seslendirilir ve ingilizce \u00fcst yaz\u0131yla sahnelenir. Oyunda ara verilmez,bir perdelik opera toplamda 75 dakikad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Mariachi, Meksika’n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinin k\u0131rsal\u0131nda geli\u015fen b\u00f6lgesel bir Meksika m\u00fczik t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Mariachinin k\u00f6keni tam olarak bilinmemektedir. \u0130spanyollar Amerika’y\u0131 s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirdi\u011finde beraberinde getirdi\u011fi hastal\u0131klar yerli halk\u0131 k\u0131r\u0131p ge\u00e7irir ve n\u00fcfusun azalmas\u0131na sebep olur. \u0130spanyollar, i\u015fg\u00fcc\u00fc ihtiyac\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in, Meksika’ya Afrika k\u00f6lenli Karayiplileri getirir. Bu \u00fc\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn (\u0130spanya, Meksika, Afrika Karayip) kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 ile ortaya yeni m\u00fczikal formlar \u00e7\u0131kmaya ba\u015flar. Meksika’n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde farkl\u0131 ve kendine \u00f6zg\u00fc mariachi m\u00fczi\u011fi olu\u015fur. 1900 lerde Meksika \u015fehirlerine b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7ler ba\u015flar, 1950’lerde ise mariachi alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015far. Film end\u00fcstrisi ve me\u015fhur gruplar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla, farkl\u0131 b\u00f6lgesel gelenekler korunsa da art\u0131k mariachinin standartla\u015fan unsurlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Javier Martinez’in bir ba\u015fka eseri \u201cCruzar la Cara de la Luna” (Ayda Dola\u015fmak), d\u00fcnyan\u0131n ilk mariachi operas\u0131d\u0131r. Hemen anla\u015f\u0131lmasa da, asl\u0131nda mariachi ve opera’n\u0131n bir\u00e7ok ortak noktas\u0131 vard\u0131r. Neredeyse t\u00fcm mariachi \u015fark\u0131lar\u0131 (veya kanonlar) hikayeler anlat\u0131r ve opera da uzun bir m\u00fczikal hikaye anlat\u0131m bi\u00e7imidir. Ayr\u0131ca, \u0130spanyollar Yeni D\u00fcnya’ya geldiklerinde getirdikleri m\u00fczik, Avrupa tarz\u0131 klasik m\u00fcziktir. Bu operada da kullan\u0131lan m\u00fczik, mariachinin temel bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Yani, hem opera hem de mariachi, ayn\u0131 vokal tekniklerine ve armonilere dayanan m\u00fczikal hikaye anlat\u0131m bi\u00e7imleridir. Tabii ki, \u015fark\u0131 formlar\u0131 (veya yap\u0131s\u0131) ve enstr\u00fcmanlar (veya d\u00fczenleme) gibi bir\u00e7ok fark vard\u0131r. Ancak k\u00fc\u00e7\u00fck bir hayal g\u00fcc\u00fcyle (Cruzar la Cara de la Luna’da oldu\u011fu gibi), bu farkl\u0131l\u0131klar, hepimizin payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve hepimizi birle\u015ftiren ortak noktalar\u0131 vurgulayan \u00f6zel bir eser yaratmak i\u00e7in a\u015f\u0131l\u0131r. Sonu\u00e7 olarak Mariachi, yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan y\u00fczlerce y\u0131l sonra geli\u015fmeye devam eden karma\u015f\u0131k bir halk gelene\u011fidir ve 21. y\u00fczy\u0131lda geli\u015fmeye devam edece\u011finden \u015f\u00fcphe yoktur. Meksika’da partiler mariachi olmadan tamamlanmaz. Bug\u00fcn, mariachi opera binas\u0131nda bile oynan\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
Bu soruya Javier Martinez’in cevab\u0131 ; “Mariachi, Meksikal\u0131 i\u00e7in bir dildir. Kendimizi ifade etti\u011fimiz dil. Operada ayn\u0131 \u015fekilde duygular\u0131 ama ba\u015fka bir dille ifade eder. Opera ile mariachiyi birle\u015ftirmek \u00e7ok iyi bir fikirdi. Bir\u00e7ok farkl\u0131 insan\u0131 birle\u015ftiren bir form ortaya \u00e7\u0131kt\u0131”<\/p>\n\n\n\n