{"id":669,"date":"2010-07-19T00:13:31","date_gmt":"2010-07-18T22:13:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.3nokta.com\/?p=669"},"modified":"2010-07-19T00:13:31","modified_gmt":"2010-07-18T22:13:31","slug":"zaide-mozartin-tamamlamadigi-opera-topkapi-sarayinda","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/zaide-mozartin-tamamlamadigi-opera-topkapi-sarayinda\/","title":{"rendered":"Zaide, Mozart’\u0131n tamamlamad\u0131\u011f\u0131 opera Topkap\u0131 Saray\u0131’nda"},"content":{"rendered":"

Mozart (1756-1791) gibi bir dahinin neden bu operay\u0131 tamamlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kimse bilmiyor. Belki begenmedi ve yazmaya devam etmek istemedi, belki yeni ald\u0131\u011f\u0131 opera sipari\u015finden (“Idemeneo”) gelecek paraya ihtiyac\u0131 vard\u0131, belki de \u00e7ok severek yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fimiz “Saraydan K\u0131z Ka\u00e7\u0131rma” operas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, konusu \u00e7ok benzer “Zaide” yi bitirmeye gerek g\u00f6rmedi. D\u00fcn gece, “Zaide” operas\u0131n\u0131 Antalya Devlet Opera ve Balesi sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n sunumuyla Topkap\u0131 Saray\u0131’nda izlerken, 23 ya\u015f\u0131nda delikanl\u0131l\u0131k \u00e7a\u011f\u0131ndaki Mozart’\u0131n bu eseri fazla ciddi buldugunu ve biraz komedi katabilmesi i\u00e7in \u00e7ok fazla de\u011fi\u015fikli\u011fe ihtiyac\u0131 oldugunu hissederek, tamamlamadan b\u0131rakt\u0131g\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n

Ilk perdede, hemen ba\u015flang\u0131\u00e7ta s\u00f6ylenecek me\u015fhur aryay\u0131 “Ruhe sanft” ilk defa canl\u0131 performansta dinlemi\u015f oldum.<\/p>\n

Asl\u0131 Ayan taraf\u0131ndan seslendirilen bu arya ger\u00e7ekten \u00e7ok etkileyiciydi. Sultan’\u0131n cariyesi Zaide (Asl\u0131 Ayan), bah\u00e7ede dola\u015f\u0131rken Sultan’\u0131n k\u00f6lesi Gomatz’\u0131 (Devrim Demirel) g\u00f6r\u00fcr ve ona a\u015f\u0131k olur. Gomatz uyurken, yan\u0131na kendi resmini b\u0131rak\u0131r ve arya ba\u015flar;<\/p>\n

Ruhe sanft, mein holdes Leben, ———- Huzur i\u00e7inde dinlen, benim sevgili ask\u0131m
\nschlafe, bis dein Gl\u00fcck erwacht; ————– Uyu, mutlulugun uyan\u0131ncaya kadar
\nda, mein Bild will ich dir geben, ———— burada, sana resmimi verece\u011fim
\nschau, wie freundlich es dir lacht. ———- bak, ne kadar g\u00fczel sana g\u00fcl\u00fcms\u00fcyor<\/p>\n

Gomatz uyand\u0131\u011f\u0131nda resmi g\u00f6r\u00fcr ve k\u0131za a\u015f\u0131k olur. Bu geceki sahnelemede, bu resmi g\u00f6rmemesine imkan yoktu \u00e7\u00fcnk\u00fc resim, seyircilerin de anlamas\u0131 i\u00e7in A3 boyutundayd\u0131. <\/p>\n

\"\"<\/a> <\/p>\n

Ke\u015fke resim detay\u0131na bu kadar \u00f6zen g\u00f6steren Ayta\u00e7 Manizade, diyalog konusuna da \u00f6zen g\u00f6sterseymi\u015f. T\u00fcm diyaloglar Almanca ve \u00fcst yaz\u0131 yok. Hasbelkader Almanca bilen bendeniz bile, arkada\u015flar\u0131n sahnedeki k\u00f6t\u00fc Almanca telaffuzlar\u0131n\u0131 i\u015fittik\u00e7e hayretler i\u00e7inde kald\u0131m. \u015eark\u0131larda hissedilmeyen bu eksiklik ne yaz\u0131k ki diyaloglarda hemen kendini belli ediyor. Ne olurdu diyaloglar bari T\u00fcrk\u00e7e yap\u0131lsayd\u0131? Izleyenler biraz daha oyuna ilgi duyar, s\u0131kl\u0131kla ellerindeki notlara bakmak zorunda kalmazlard\u0131. Opera sanat\u0131n\u0131 T\u00fcrk halk\u0131na sevdirmemek i\u00e7in herkes el birli\u011fiyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor sanki.<\/p>\n

Opera, Topkap\u0131 Saray\u0131n\u0131n ana giri\u015f kap\u0131s\u0131 \u00f6n\u00fcnde (bilet gi\u015felerinin hemen \u00f6n\u00fcnde) sergilendi. Daha \u00f6nceleri Bab\u00fcssaade (Saadet) kap\u0131s\u0131nda operalar sergileniyordu. Yine de burada sanat faaliyetine kat\u0131lmak \u00e7ok g\u00fczel bir duygu. Organizasyon becerisi \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olan Istanbul Devlet Opera balesi yine ele\u015ftiri almay\u0131 ba\u015fard\u0131. \u00c7ok k\u00f6t\u00fc d\u00fczenlenmi\u015f hoparl\u00f6r sistemi, rahats\u0131z ve dar plastik sandalyeler, sahnenin y\u00fckseltilmesine ragmen ayn\u0131 seviyede haz\u0131rlanan oturma d\u00fczeni gibi problemleri bir kenara koyduk, seyircilere dag\u0131t\u0131lan kag\u0131tlarda sanat\u00e7\u0131 listesi (cast) bile yaz\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Operan\u0131n konusu daha \u00f6nce belirtti\u011fim gibi Saraydan K\u0131z Ka\u00e7\u0131rma <\/a> ya benzerlik g\u00f6stermektedir. Sultan, cariyesinin ve k\u00f6lesinin yasak a\u015fklar\u0131n\u0131 affeder, onlar\u0131 evlendirir ve herkes mutlu \u015fekilde ya\u015famaya devam eder.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Mozart ‘tan geriye bu operayla ilgili 75 dakikal\u0131k b\u00f6l\u00fcm kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcvert\u00fcr yok, final yok ve librettonun \u00f6nemli k\u0131sm\u0131 eksik. Bu eksik k\u0131s\u0131mlar y\u0131llar i\u00e7inde farkl\u0131 \u015fekillerde yorumlanarak tamamlanm\u0131\u015f ve seyircilerin be\u011fenisine sunulmu\u015ftur. Ilk defa 1866 y\u0131l\u0131nda Frankfurt’ta tamamlanm\u0131\u015f \u015fekliyle oynanan opera pek ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131r. Zaide operas\u0131, Istanbul’la ayn\u0131 tarihlerde, Ian Page taraf\u0131ndan Ingiltere’de Buxton festivalinde de seyircilere sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Zaide, S\u00fcre: 2 perde, 1.perde 45 dakika, 2.perde 40 dakika
\nBuxton Festivali: http:\/\/www.buxtonfestival.co.uk\/<\/p>\n

TOPKAPI SARAYI MUZESI NOTLARI
\nTopkap\u0131 Saray\u0131’nda \u00e7ok olumlu de\u011fi\u015fiklikler tespit ettim. \u00d6ncelikle giri\u015fte Aya Ir\u0131ni kilisesi yan\u0131na \u00e7ok \u015f\u0131k “Karakol” cafe a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. Eskiden zannedersem m\u00fcze \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n kald\u0131g\u0131 bak\u0131ms\u0131z bir yerdi. Ayr\u0131ca, bilet al\u0131nan yerin yan\u0131na yakla\u015f\u0131k 2,5 ay evvel m\u00fcze \u00fcr\u00fcn sat\u0131\u015f ma\u011fazas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f. Bilkent \u00fcniversitesi i\u015fletiyor ve Avrupa’daki benzerleriyle yar\u0131\u015f\u0131r \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fi olu\u015fturulmu\u015f. \u00d6zellikle “Mevlana” b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7ok ilgimi \u00e7ekti. Her dilde “Mevlana” ile ilgili bilgi kitap\u00e7\u0131klar\u0131 yay\u0131nlanm\u0131\u015f. Umar\u0131m Yunus Emre i\u00e7inde benzer bir k\u00f6\u015fe yap\u0131laca\u011f\u0131 g\u00fcnler yak\u0131nd\u0131r. Hacivat-Karag\u00f6z’e ufac\u0131k bir yer ayr\u0131lmas\u0131 ve baklavan\u0131n hi\u00e7 ortalarda olmamas\u0131 (daha \u00e7ok lokum var) bence iki ufak eksiklik. Malum Yunanl\u0131lar her iki \u00f6zelli\u011fimizide s\u00fcrekli sahipleniyorlar, bu nedenle Topkap\u0131 m\u00fczesi gibi en \u00e7ok turist \u00e7eken m\u00fczemizde bunlar\u0131 unutmayal\u0131m. <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mozart (1756-1791) gibi bir dahinin neden bu operay\u0131 tamamlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kimse bilmiyor. Belki begenmedi ve yazmaya devam etmek istemedi, belki yeni ald\u0131\u011f\u0131 opera sipari\u015finden (“Idemeneo”) gelecek paraya ihtiyac\u0131 vard\u0131, belki de…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-669","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gunluk"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/669","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=669"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/669\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}