{"id":580,"date":"2010-06-27T22:23:21","date_gmt":"2010-06-27T20:23:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.3nokta.com\/?p=580"},"modified":"2010-06-27T22:23:21","modified_gmt":"2010-06-27T20:23:21","slug":"efsane-istanbul-byzantiondan-istanbula-sergisi_sabani-muzesi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/efsane-istanbul-byzantiondan-istanbula-sergisi_sabani-muzesi\/","title":{"rendered":"Efsane Istanbul “Byzantion’dan Istanbul’a” Sergisi, Sabanc\u0131 M\u00fczesi"},"content":{"rendered":"

Heyecan i\u00e7inde ve \u00e7ok isteyerek gittigim sergi ne yaz\u0131k ki beklentilerimin alt\u0131ndayd\u0131. Kopuk kopuk tarih anlat\u0131m\u0131 ve daha \u00f6nce Istanbul tarihini okumadan gelenler i\u00e7in kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, net olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bir sergi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. Sanki aceleye getirilmi\u015f gibi bir izlenime kap\u0131ld\u0131m. Sergi sonras\u0131nda m\u00fcze sat\u0131\u015f ma\u011fazas\u0131nda bu g\u00f6r\u00fc\u015flerimin dogru olduguna bir kez daha inand\u0131m. Koca ma\u011fazada kal\u0131n (sadece profesyoneller taraf\u0131ndan talep edilebilecek) sergi kitab\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ne CD, harita ne de eski sergilerden al\u0131\u015ft\u0131g\u0131m\u0131z \u00f6zet (daha ince) kitap bulabildim. Sanki m\u00fcze halktan biraz kopuyor mu?<\/p>\n

Sabanc\u0131 m\u00fczesindeki sergiyi de\u011ferlendirmeden evvel \u00e7ok \u00fcz\u00fcc\u00fc bir tespiti sizinle payla\u015fmak istiyorum. Ne yaz\u0131k ki koca Istanbul’un bir \u015fehir m\u00fczesi yok! Bir \u015fehir m\u00fczesinden bahsediliyor, Y\u0131ld\u0131z Saray\u0131’nda oldugu ve gezilebilece\u011fi. Bir\u00e7ok kez Y\u0131ld\u0131z saray\u0131’na gittim ama ne yaz\u0131k ki ne bir tabela ne de bir bilgi kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Zannedersem o kadar zay\u0131f bir m\u00fczeki kimse ne bahsediyor ne de reklam\u0131n\u0131 yap\u0131yor. <\/p>\n

Sabanc\u0131 m\u00fczesindeki bu sergide yer alan baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yeni kurulacak bir \u015fehir m\u00fczesinde kullan\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ne yap\u0131l\u0131p edilip \u00e7ok g\u00fczel bir \u015fehir m\u00fczesi yap\u0131lmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Istanbul 2010 k\u00fclt\u00fcr ba\u015fkenti, ne yaz\u0131k ki ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fehrin tarihini bilmeyen bir\u00e7ok g\u00f6\u00e7menin konaklad\u0131g\u0131 bir metropol halinde gelmi\u015f vaziyette.Bu muhte\u015fem \u015fehirde ya\u015fayanlara neyin “muhte\u015fem” oldugunu ve nerede ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatacak bir m\u00fcze yap\u0131lmas\u0131 \u015fart. En az\u0131ndan Ineg\u00f6l’deki gibi. Ineg\u00f6l \u015fehir m\u00fczesinden \u00e7ok etkilenmi\u015ftim. Bugun bile, 2 sene \u00f6nce gittigim Ineg\u00f6l’\u00fcn Osmanl\u0131 d\u00f6nemi hayat\u0131, k\u00f6fte ve mobilya maceras\u0131 hala akl\u0131mda ve bunun sebebi kesinlikle bu \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 m\u00fczedir.<\/p>\n

M\u00fczeye girer girmez sa\u011f tarafta yer alan kabinden sesli rehber aletlerinden alabilirsiniz. Merdivenlerden iner inmez belkide sergideki en ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma kar\u015f\u0131n\u0131za geliyor. \u00c7ok g\u00fczel bir video \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131larak M\u00d6 14000 den bugune Istanbul’da ya\u015fayanlar anlat\u0131l\u0131yor. M\u00d6 14000 ‘de buzul \u00e7a\u011f\u0131nda Istanbul bogaz\u0131 olusuyor. Ilk b\u00f6l\u00fcmde M\u00d6 6000 de Pendik civarlar\u0131nda bulunmu\u015f pi\u015fmi\u015f topraktan kad\u0131n heykeli ile sergi devam ediyor. Bu d\u00f6nemlerde pi\u015fmi\u015f toprak ve ta\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015f kap, testi ve kesici aletler var. Daha sonra M\u00d6 300 lere yakla\u015ft\u0131k\u00e7a mermer ve alt\u0131n dan yap\u0131lm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnler sergide yer almaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n

\u00c7ok ilgin\u00e7 bir akrobat heykeli var. 12. y\u00fczy\u0131l dan kalma bir heykel. Eger sesli rehber aleti almad\u0131ysan\u0131z kesinlikle dikkat etmeden ge\u00e7ece\u011finize eminim. Insan yan\u0131na bir resim koyar, bir eglence gecesini, akrobat\u0131n sunum yaparken ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortam\u0131 g\u00f6steren bir \u00e7al\u0131\u015fma yapar. Akrobatlar 12.y\u00fczy\u0131lda Istanbul sokaklar\u0131nda gezerek insanlar\u0131 eglendirirmi\u015f. Yani heykeli oraya koyup i\u00e7ini veya etraf\u0131n\u0131 doldurmamak pek ba\u015far\u0131 say\u0131lmamal\u0131. Bu \u015fekildeki standart m\u00fczecilik ile bir\u00e7ok heykeli sergiye doldurarak Istanbul’u tan\u0131mayan halk\u0131 buralara \u00e7ekemezsiniz.<\/p>\n

Bu sergide bugune kadar pek rastlamad\u0131g\u0131m 2 konunun fark\u0131na vard\u0131m. Birincisi en alt katta sergilenen II.Mahmud \u00e7ad\u0131r\u0131. Padi\u015fahlar\u0131n seyahatlerinde veya seferlerde kulland\u0131\u011f\u0131 \u00e7ad\u0131rlar\u0131ndan birinin yer ald\u0131g\u0131 yerde II. Mahmud’un portresi \u00e7ok anlaml\u0131 olmu\u015f ama bu \u00e7ad\u0131r\u0131n kullan\u0131ld\u0131g\u0131 d\u00f6neme ait bir resim veya hayali bir \u00e7al\u0131\u015fma koyulmas\u0131 daha ba\u015far\u0131l\u0131 olmaz m\u0131yd\u0131? B\u00f6ylelikle insanlar\u0131n zihninde bu k\u0131ymetli \u00e7ad\u0131r\u0131n daha farkl\u0131 kalaca\u011f\u0131ndan ku\u015fkum yok.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Di\u011fer konu ise bugun Harem otogar\u0131n\u0131n ve arabal\u0131 vapurlar\u0131n\u0131n bulundugu b\u00f6l\u00fcmde, Selimiye k\u0131\u015flas\u0131na yak\u0131n bir konumda yer alan “Kavak Saray\u0131”. Eski saray (Beyaz\u0131t) ve Topkap\u0131 saray\u0131ndan (Sultanahmet) sonra yap\u0131lan 3. saray olan “Kavak Saray”\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze hi\u00e7bir iz kalmam\u0131\u015f.<\/p>\n

K\u0131saca Istanbul’un geli\u015fimini ve \u00f6nemli tarihleri \u00f6zetlemek istiyorum. Sergiyi gezerken en az\u0131ndan sergiyi de\u011ferlendirmeniz a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydas\u0131 olabilir;<\/p>\n

– Eski\u00e7a\u011f da 3 \u00f6nemli merkez vard\u0131. Byzantion (Sarayburnu b\u00f6lgesi + sur i\u00e7i), Kalkhedon (Kad\u0131k\u00f6y) ve Selymbria (Silivri). Elbette daha \u00f6nce de ufak tefek yerle\u015fimler vard\u0131 (Kad\u0131k\u00f6y-Fikirtepe, Pendik, Dudullu vb.) ancak bu 3 b\u00f6lge en \u00f6nemlileriydi.<\/p>\n

– Bu 3 merkez aras\u0131nda Byzantion daha fazla geli\u015fti ve biny\u0131llarca \u00f6nemini koruyarak bug\u00fcnk\u00fc Istanbul haline geldi. (Byzantion isminin bugunk\u00fc Yunanistan b\u00f6lgesinden ordusuyla kopup gelen Byzas isminde gen\u00e7 liderden geldi\u011fi rivayet edilir)<\/p>\n

– M\u00d6 195 – 395 Byzantion Roma Imparatorlugunun bir \u015fehri.(Roma imp. ba\u015fkenti Roma. Sergide g\u00f6rece\u011finiz Septimius Severus bu d\u00f6nemin imparatoru, insan heykelin yan\u0131na bir harita falan koyar. \u015eehrin ismi Byzantion yerine latincesi Byzantium kullan\u0131l\u0131yor)<\/p>\n

– 330 y\u0131l\u0131nda Byzantium Roma Imparatorlugu’nun ba\u015fkenti oluyor. Imparator Konstantin \u015fehre “Yeni Roma” ismini koyuyor.<\/p>\n

– 395 y\u0131l\u0131nda Konstantinopolis Bizans (Do\u011fu Roma) Imparatorlugunun ba\u015fkenti oluyor. (Roma Imparatorlugu Dogu-Bat\u0131 olarak ikiye ayr\u0131l\u0131yor ve imparator Konstantin an\u0131s\u0131na \u015fehrin ismi Konstantinopolis olarak kal\u0131yor, halk taraf\u0131ndan bu isim benimseniyor)<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

– 1204 Latin istilas\u0131 sonucu kent ya\u011fmaland\u0131.1204-1261 Latin imp. y\u00f6netiminde (Sergide g\u00f6sterilen 4 at heykeli Venedik’e g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc)<\/p>\n

– 1261 Tekrar Bizans iktidar\u0131.<\/p>\n

– 1453 Fatih Sultan Mehmet’in Istanbul’u fethi. \u015eehir art\u0131k Osmanl\u0131 ba\u015fkenti oluyor. (\u015eehir Istanbul, Stambul, \u0130slambol, Konstantiniyye (daha \u00e7ok*) ve Dersaadet isimleriyle an\u0131l\u0131yor)<\/p>\n

– 1490-1588 Mimar Sinan’\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem. (Istanbul’u anlatan herhangi bir eserde Mimar Sinan’\u0131n ad\u0131n\u0131n ge\u00e7memesini anlayamam. Ne yaz\u0131k ki bu sergide yok.)<\/p>\n

– 1918 (13 Kas\u0131m) Itilaf devletleri Istanbul’u i\u015fgal ediyor.<\/p>\n

– 1923 (6 Ekim) T\u00fcrk ordusu i\u015fgale son veriyor. (Y\u00fczy\u0131llard\u0131r ba\u015fkent olan Istanbul art\u0131k ba\u015fkent de\u011fil, yeni ba\u015fkent Ankara oluyor)<\/p>\n

– 1930 \u015eehrin ismi resmen “Istanbul” yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

– Istanbul Yang\u0131nlar\u0131: 433 – 476 – 931 – 1651 – 1692 – 1708 – 1718 – 1725 – 1826 – 1912<\/p>\n

– Istanbul Depremleri: 358 – 478 – 865 – 869 – 1034 – 1509 – 1766 – 1894 – 1999<\/p>\n

Sabanc\u0131 m\u00fczesindeki sergi 4 Eyl\u00fcl 2010 tarihine kadar gezilebilir.<\/p>\n

Kaynaklar:
\n– Istanbul’u Dinliyorum G\u00f6zlerim A\u00e7\u0131k, Haldun H\u00fcrel, Dharma Yay\u0131nlar\u0131,2005
\n– Toplumsal Tarih Dergisi, Say\u0131:197
\n– www.byzantium1200.com
\n* “Y\u00fczy\u0131llar boyu Osmanl\u0131 \u0130mparatorlugu’nun b\u00fct\u00fcn fermanlar\u0131nda ve kay\u0131tlar\u0131nda \u015fehrin ad\u0131 b\u00f6yle ge\u00e7erdi:Konstantiniyye;”korunmu\u015f makam”..” Osmanl\u0131’y\u0131 Yeniden Ke\u015ffetmek, \u0130lber Ortayl\u0131, Tima\u015f Yay\u0131nlar\u0131, 2006<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Heyecan i\u00e7inde ve \u00e7ok isteyerek gittigim sergi ne yaz\u0131k ki beklentilerimin alt\u0131ndayd\u0131. Kopuk kopuk tarih anlat\u0131m\u0131 ve daha \u00f6nce Istanbul tarihini okumadan gelenler i\u00e7in kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, net olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bir…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-580","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gunluk"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=580"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/580\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}