{"id":533,"date":"2010-05-26T10:52:09","date_gmt":"2010-05-26T08:52:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.3nokta.com\/?p=533"},"modified":"2023-08-27T14:12:59","modified_gmt":"2023-08-27T14:12:59","slug":"mubadele-yunanistan-ve-turkiye-ortak-tarihi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/mubadele-yunanistan-ve-turkiye-ortak-tarihi\/","title":{"rendered":"M\u00fcbadele, Yunanistan ve T\u00fcrkiye ortak tarihi"},"content":{"rendered":"

1920 lerde kendili\u011finden ba\u015flayan ve 1923 Lozan anla\u015fmas\u0131yla yaz\u0131l\u0131 hale gelerek bir zorunluluk olan b\u00fcy\u00fck m\u00fcbadele (de\u011fi\u015f-toku\u015f), Istanbul d\u0131\u015f\u0131nda Anadolu’da ya\u015fayan t\u00fcm Rumlar\u0131n Yunanistan’a, Bat\u0131 Trakya (Mesta-Karasu (bug\u00fcnk\u00fc Nestos) nehrini ile Meri\u00e7 nehrinin aras\u0131) d\u0131\u015f\u0131nda Yunanistan’da ya\u015fan t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n T\u00fcrkiye’ ye zorunlu g\u00f6\u00e7\u00fcyd\u00fc.<\/strong> Milyonlarca insan do\u011fduklar\u0131, doyduklar\u0131 yerleri, arkada\u015flar\u0131n\u0131 ve mal\u0131n\u0131 m\u00fclk\u00fcn\u00fc b\u0131rak\u0131p ba\u015fka diyarlara gitmek zorunda kald\u0131lar.<\/p>\n

Girit’de ya\u015fayan m\u00fcsl\u00fcmanlar T\u00fcrk\u00e7e bilmiyorlard\u0131. M\u00fcbadele neticesinde Ayval\u0131k’a yerle\u015ftirildiler. T\u00fcrk\u00e7e bile bilmediklerinden “yar\u0131m gavur” diye \u00e7a\u011fr\u0131lan bu insanlar \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fad\u0131lar. Ev ve ki\u015fi ba\u015f\u0131na 20 a\u011fa\u00e7 zeytin verildi. Ancak bu ge\u00e7imleri i\u00e7in yeterli olmad\u0131 ve ba\u015fta \u0130zmir olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u015fehire g\u00f6\u00e7 ettiler. Giritli m\u00fcsl\u00fcmanlar geni\u015f mutfak k\u00fclt\u00fcrlerini de beraberinde getirdiler. Yabani otlarla yapt\u0131klar\u0131 salata, b\u00f6rek i\u00e7leri, yemekler ve ayr\u0131ca salyangoz tutkular\u0131 ve lezzetli \u00e7ullamalar\u0131 me\u015fhurdu.(1)<\/p>\n

Kapadokya b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Rumlar (2) sadece T\u00fcrk\u00e7e biliyorlar, Rumca bilmiyorlard\u0131. Bizim Kayseri a\u011fz\u0131 dedi\u011fimiz konusma tarzlar\u0131na ve Grek alfabesi kullan\u0131larak yazd\u0131klar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lara \u201cKaramanl\u0131ca\u201d ad\u0131 verildi. Karamanl\u0131lar tek kelime yunanca bilmemelerinden dolay\u0131 1924`den sonra hepsine okullarda yunanca \u00f6\u011fretildi. Karaman Turkleri Yunanistan’in kuzeyinde yasarlar, Turkiye ve Turkler’e karsit hisleri olmamakla birlikte artik kendilerini Turk de hissetmezler. Y\u0131llar ve ku\u015faklar boyunca di\u011fer Yunanlilarla ortak evlilikler araciligiyla kar\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.(3)<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

T\u00fcrkiye’de ya\u015fayan Rumlar, Yunanistan’a yolculuklar\u0131nda bir\u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fad\u0131lar. Gidecekleri \u015fehire vard\u0131klar\u0131nda da pek mutlu kar\u015f\u0131lanmad\u0131lar. “Turkosporos” (T\u00fcrk tohumu) bu m\u00fcbadeillere tak\u0131lan isimlerden biriydi. Toplam n\u00fcfusun 3,5-4 milyon oldugu Yunanistan’dan 500.000 m\u00fcsl\u00fcman ayr\u0131lm\u0131\u015f ama 1,5 milyon Anadolu’lu fakirlik, yer azl\u0131\u011f\u0131 ve bir\u00e7ok problem ile birlikte gelmi\u015ftir. Anadolu’dan gelirken elbette mutfak k\u00fclt\u00fcrlerini yan\u0131nda getirdiler ama hi\u00e7 kusku yokki Yunan m\u00fczik tarihini etkileyecek “Rembetiko” getirdiklerinin i\u00e7inde en fazla iz b\u0131rakand\u0131.<\/p>\n

G\u00f6\u00e7, hapishane, esrar ve a\u015fk konular\u0131n\u0131n i\u015flendi\u011fi, ba\u011flama ve sonralar\u0131 buzikinin \u00e7al\u0131n\u0131p s\u00f6ylendi\u011fi \u015fark\u0131lard\u0131r Rembetiko. Sophia Karivalis (Sofia Karivali), 1930 lar\u0131n en \u00f6nemli rembetiko sanat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biridir. 1920’lerde Izmir’den ailesiyle g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir. Yorgos Dalaras taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f 1988 tarihli bir belgeselde (4) Sofia Karivali’nin anlatt\u0131klar\u0131;
\n“G\u00f6\u00e7 etti\u011fimizde bir\u00e7ok sorun ya\u015fad\u0131k. Bize Prosfiges (g\u00f6\u00e7men) de\u011fil ProsfiNges (e\u015fek ar\u0131s\u0131) diye seslendiler. Yetenek ve g\u00fczelli\u011fimizden dolay\u0131, yerli kad\u0131nlar bize k\u00f6t\u00fc s\u00f6zler s\u00f6ylediler, i\u00e7lerine almad\u0131lar. Ama biz Anadolu’daki gibi ya\u015famaya ve e\u011flenmeye devam ettik. T\u00fcrk stiliyle ve T\u00fcrk\u00e7e \u015fark\u0131lar s\u00f6yledik”<\/p>\n

Sofia Karivali’nin sesinden “Me Planepses Bohemissa” ;
\nsofia karivali_sophia Karivalis_ Me Planepses Bohemissa_Rembetiko_ m\u00fcbadele_Yunanistan Turkiye g\u00f6\u00e7<\/a><\/p>\n

Yorgos Dalaras’\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bu belgesel ile birlikte 1983 yap\u0131m\u0131, “Rembetiko” isimli Costas Ferris filmi de izlenmeli. Filmde “\u00d6demi\u015f Kavaklar\u0131” par\u00e7as\u0131n\u0131 T\u00fcrk\u00e7e seslendiren Manisal\u0131 etkileyiciydi. Bu arada Yorgos Dalaras 26 Haziran cumartesi, Cemil Topuzlu A\u00e7\u0131k hava Sahnesinde konser verecek. Biletler, Biletix den al\u0131nabilir.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bu zorunlu g\u00f6\u00e7 neticesinde asl\u0131nda Selanik’de kurulmu\u015f olan bug\u00fcnk\u00fc \u015ei\u015fli Terakki Lisesi ve I\u015f\u0131k Okullar\u0131 (Fevziye mektebi) Istanbul’a ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ve e\u011fitim faaliyetlerine devam etmi\u015ftir.(5)<\/p>\n

T\u00fcrkiye’ye gelen m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 t\u00fct\u00fcnc\u00fcyd\u00fc. \u00d6zellikle Kavala en y\u00fcksek t\u00fct\u00fcn ihracat\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerdi. T\u00fcrkiye’deki Rumlar yeterince yer bo\u015faltt\u0131g\u0131ndan, gelenler i\u00e7in yer konusu bir\u015fekilde halledilmi\u015ftir ancak tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131nda zanaat sahibi ve t\u00fcccar insanlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7mesi, T\u00fcrkiye ekonomisine ag\u0131r bir darbe vurmu\u015ftur.<\/p>\n

Tarihte e\u015fine az rastlanabilecek bir m\u00fcbadele \u00f6rne\u011fi ya\u015fam\u0131\u015f T\u00fcrkiye ve Yunanistan ortak tarihi ve \u00f6zellikle m\u00fcbadele d\u00f6nemiyle ilgili yaz\u0131lacak bir\u00e7ok \u015fey oldugunu s\u00f6ylemeliyim. Ne yaz\u0131k ki edebiyat\u0131m\u0131zda veya akademik eserlerimizde bu d\u00f6neme ait yeterince \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131g\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemece\u011fim. Bu t\u00fcr yay\u0131nlar\u0131n artmas\u0131, iki kom\u015fu \u00fclke ili\u015fkilerini olumlu etkileyecektir. Is\u0131n \u00f6zeti galiba burda; t\u00fcrk\u00e7e “keyif”, yunanca “kefi”; t\u00fcrk\u00e7e “dert”, yunanca “deri”…<\/p>\n

(1) Toplumsal Tarih Dergisi, 162, Haziran 2007
\n(2) Kayseri ili, Develi il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Zile K\u00f6y\u00fc: http:\/\/www.zilemiz.com\/rumlar.htm
\n(3) Karamanl\u0131lar hakk\u0131nda bkz: G\u00fcng\u00f6r, H.-; T\u00fcrk Bodun Bilimi Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, Kayseri 1998, s. 225-237. Eserde Karamanl\u0131lara ait kitabe ve mektuplara da \u00f6rnekler verilmektedir. Aygil, Y.-; H\u0131ristiyan T\u00fcrklerin K\u0131sa Tarihi, \u0130stanbul 1995, s. 62-68., Ekincikli, M.-; T\u00fcrk Ortodokslar\u0131, Ankara 1998, s. 137-144.
\n(4) Music of the Outsiders, Rembetiko; 1988; Compass Film Production;Yorgos Dalaras
\n(5) Toplumsal Tarih,190,Ekim 2010<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1920 lerde kendili\u011finden ba\u015flayan ve 1923 Lozan anla\u015fmas\u0131yla yaz\u0131l\u0131 hale gelerek bir zorunluluk olan b\u00fcy\u00fck m\u00fcbadele (de\u011fi\u015f-toku\u015f), Istanbul d\u0131\u015f\u0131nda Anadolu’da ya\u015fayan t\u00fcm Rumlar\u0131n Yunanistan’a, Bat\u0131 Trakya (Mesta-Karasu (bug\u00fcnk\u00fc Nestos) nehrini…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13695,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[24],"tags":[160,161,162,163],"class_list":["post-533","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-denemek","tag-mubadele","tag-mubadele-sirasinda-neler-yasandi","tag-neden-yunalilar-ve-turkler-bu-kadar-benzer","tag-yunanistan-turkiye-ortak-tarihi"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/533","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=533"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/533\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13705,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/533\/revisions\/13705"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13695"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}