{"id":2962,"date":"2019-07-23T13:54:48","date_gmt":"2019-07-23T10:54:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.3nokta.com\/?p=2962"},"modified":"2023-08-27T14:11:51","modified_gmt":"2023-08-27T14:11:51","slug":"andre-chenier-ve-operasi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/andre-chenier-ve-operasi\/","title":{"rendered":"Andre Chenier ve Operas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>1762 y\u0131l\u0131nda, Galata&#8217;daki Frans\u0131z Konsolosluk (g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Karak\u00f6y Sen Piyer Han b\u00f6lgesinde) binas\u0131nda do\u011fan Chenier, 1794 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z \u0130htilali&#8217;nin giyotini ile \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u0130stanbul&#8217;da do\u011far, \u00f6nce Fransa&#8217;da sonra t\u00fcm d\u00fcnyada tan\u0131n\u0131r. 32 y\u0131ll\u0131k k\u0131sac\u0131k bir ya\u015fam s\u00fcren Chenier, \u00f6zellikle ad\u0131na bestelenen opera ile hala ya\u015fat\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p> <strong><em>Chenier&#8217;in \u0130stanbul&#8217;dan giyotine uzanan \u00f6yk\u00fcs\u00fc<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Annesi Yunan, babas\u0131 Frans\u0131z Konsolosu olan Chenier, annesinin etkisiyle Yunanca ve Yunan edebiyat\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenir. Aile, 1765&#8217;te (Chenier 3 ya\u015f\u0131nda iken) \u0130stanbul&#8217;u terk eder ve Paris&#8217;e d\u00f6ner. 20 ya\u015f\u0131nda subay olsa da, hem askerli\u011fi benimseyememesi hem de sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da elvermemesi nedeniyle ordudan ayr\u0131l\u0131r. \u0130ngiltere ve \u0130talya&#8217;ya yolculuklar yapar. \u00c7ok istese de, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle Yunanistan&#8217;a gidemez. G\u00fcnleri gezi, inceleme ve okumalarla ge\u00e7er, \u015fiirler yazar. Siyasete de ilgi duyar, toplant\u0131 ve siyasi bulu\u015fmalar\u0131 ka\u00e7\u0131rmaz, gazetecilik de yapar.  25 ya\u015f\u0131na geldi\u011finde, babas\u0131n\u0131n da \u00e7evresi sayesinde,  Londra&#8217;daki Frans\u0131z el\u00e7ili\u011fine memur olur. Ancak siyasi olaylar\u0131n ve yakla\u015fan  Frans\u0131z \u0130htilali&#8217;nin b\u00fcy\u00fcs\u00fc nedeniyle olacak, Fransa&#8217;ya geri d\u00f6ner.  <\/p>\n\n\n\n<p>1794 y\u0131l\u0131nda, 32 ya\u015f\u0131ndad\u0131r. Siyasi ili\u015fkileriyle kendisine gelen bir bilgi \u00fczerine, ihanet ile su\u00e7lanan ve b\u00fcy\u00fck ihtimalle giyotine gidecek bir kad\u0131n\u0131 kurtarmak ister. Kad\u0131n\u0131n evine gider ve onun  kurtulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ancak bask\u0131n s\u0131ras\u0131nda kad\u0131n\u0131n kocas\u0131 ve karde\u015fi ile birlikte Chenier&#8217;de evdedir. Durumdan \u015f\u00fcphelenen Frans\u0131z Devrim Komitesi, Chenier&#8217;i Saint Lazare hapishanesine atar. Babas\u0131n\u0131n t\u00fcm gayretlerine ve zorlamalar\u0131na kar\u015f\u0131 Chenier kurtulamaz ve tutuklanmas\u0131ndan sadece 4 ay sonra giyotin ile \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Frans\u0131z devrimi, en b\u00fcy\u00fck Frans\u0131z \u015fairlerinden birini yok eder.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.3nokta.com\/wp-content\/uploads\/opera-kitab\u0131-AndreChenier-cr.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2997\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>Andre Chenier&#8217;in \u015fiirleri<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p> \u015eiirlerinde genellikle Yunan edebiyat\u0131ndan esinlenir. En me\u015fhur eseri <em>&#8220;La jeune captive&#8221;<\/em>&nbsp;(&#8220;Tutsak K\u0131z&#8221;) olarak bilinir. Kendisi gibi Saint-Lazare hapishanesinde tutuklu olan Madam Coigny i\u00e7in bu \u015fiiri yazar. Giyotinden kurtulan Coigny, bu a\u015fk\u0131 tutuklu oldu\u011fu s\u0131rada hissetmemi\u015ftir. \u015eiir, kirli bir \u00e7ama\u015f\u0131r sepeti i\u00e7inde hapishane duvarlar\u0131n\u0131 a\u015far ve Paris&#8217;te duyulur; <\/p>\n\n\n\n<p> Tutsak K\u0131z <\/p>\n\n\n\n<p>\u201cYeni do\u011fan ba\u015fak olgunla\u015f\u0131r, t\u0131rpan\u0131n sayg\u0131s\u0131n\u0131 kazan\u0131r;<br> Asma dal\u0131 t\u00fcm yaz, cendereden korkmadan, <br> \u015eafa\u011f\u0131n tatl\u0131 ikramlar\u0131n\u0131 i\u00e7er;<br> Ve ben, onun kadar g\u00fczel ve onun kadar gen\u00e7,<br> \u015eu an huzursuz ve s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 olsa da,<br> Hen\u00fcz hi\u00e7 \u00f6lmek istemiyorum&#8221; &#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Andrea Chenier Operas\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Umberto Giordano taraf\u0131ndan bestelenen 4 perdelik &#8220;Andrea Chenier&#8221; operas\u0131, konusuyla (idam edilen \u015fairin hayat\u0131 ve &#8220;Frans\u0131z \u0130htilali&#8221;) \u00e7ok \u00f6zel bir operad\u0131r. Librettosunu Luigi \u0130lica yazar. 1896 y\u0131l\u0131nda Milano-La Scala operas\u0131nda ilk sahnelemesi yap\u0131l\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Opera perdesi a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, soylulara ait bir sarayda buluruz kendimizi. Tarih 1789&#8217;dur. Daha ilk sahnede yakla\u015fmakta olan devrimin nedenlerini anlar\u0131z. Saray\u0131n <strong>kahyas\u0131 Carlo Gerard<\/strong>, J.J.Rousseau&#8217;yu okudu\u011fundan beri rahat uyuyamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Babas\u0131 da kendisi gibi y\u0131llarca bu aileye hizmet etmi\u015f, ya\u015fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir kenara at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kaderleri hep krala, soylulara hizmet ederek yoksulluk i\u00e7inde mi ge\u00e7ecektir?<\/p>\n\n\n\n<p>Sahneye <strong>ev sahibi<\/strong> <strong>Maddelana <\/strong>ve annesi gelir. Ak\u015fam ba\u015flayacak partiden, giyecekleri k\u0131yafetlerden ve yemeklerden konu\u015furlar. Parti ba\u015flarken, Paris&#8217;den gelen son haberleri duyarlar. Kral zor durumdad\u0131r, partidekiler bu nedenle endi\u015feli ve korku i\u00e7indedir.  Ne var ki huzursuz hava da\u011f\u0131l\u0131r ve e\u011flenmeye devam ederler. Konuklar aras\u0131nda <strong>\u015fair Chenier<\/strong>&#8216;de vard\u0131r. Maddalena, Chenier&#8217;den &#8220;a\u015fk\u0131 anlatan&#8221; bir \u015fiirini misafirlere okumas\u0131n\u0131 ister. Bunu yaparken, biraz da Chenier ile dalga ge\u00e7mektedir. I. perde, 20.dakikalarda, opera tarihinin en \u00f6nemli eserlerinden birini <strong>&#8220;colpito qui m&#8217;avete&#8230;&#8221;<\/strong> <strong>&#8220;un di all&#8217;azzurro spazio&#8230;&#8221; <\/strong>dinleriz. <\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;<strong>Kalbimi yaralad\u0131n\u0131z.<\/strong> \u015eimdi dinleyiniz gen\u00e7 bayan, dalga ge\u00e7ti\u011finiz, &#8220;a\u015fk&#8221; kelimesinin anlam\u0131n\u0131.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;<strong>Bir g\u00fcn mavi g\u00f6ky\u00fcz\u00fc<\/strong>n\u00fcn derinliklerine bakarken, topraktan y\u00fcz\u00fcme do\u011fru bir \u00f6p\u00fcc\u00fck geldi. Beni \u00f6pen topraklar\u0131m, ger\u00e7ek a\u015fk, vatan\u0131m\u0131 seviyorum. Oradan a\u015fkla dolu bir \u015fekilde dua etmek istedim. Peder yemek bulam\u0131yordu, a\u00e7t\u0131. Di\u011fer bir adam \u00e7ocu\u011funa g\u00f6t\u00fcrecek ekmek bulam\u0131yordu ve Tanr\u0131&#8217;y\u0131 su\u00e7luyordu. Peki siz aristokratlar ne yap\u0131yorsunuz? \u0130\u00e7lerinden sadece sizin g\u00f6zlerinizde insanl\u0131k g\u00f6rd\u00fcm. Sizi ilk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde sanki bir melek g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f &#8220;i\u015fte hayat\u0131n g\u00fczelli\u011fi&#8221; demi\u015ftim. Ama az \u00f6nceki alayc\u0131 s\u00f6zlerinizi duyunca i\u00e7imi \u00fcz\u00fcnt\u00fc kaplad\u0131. \u0130\u015fte gen\u00e7 bayan, bu \u015fairin s\u00f6zlerini a\u015fa\u011f\u0131lamay\u0131n\u0131z. Dinleyin. A\u015fk\u0131 tan\u0131m\u0131yorsunuz. <strong>A\u015fk hepimize verilmi\u015f ilahi bir hediyedir<\/strong>.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Maddalena \u015fairden \u00f6z\u00fcr diler, partidekiler ise bu ele\u015ftirileri duymazdan gelip e\u011flenmeye devam ederler. Perdenin sonunda, kahya Gerard&#8217;\u0131n \u00f6rg\u00fctledi\u011fi hizmetkarlar partiyi basarlar. Gerard, a\u00e7 ve mutsuz hizmetkarlarla birlikte saray\u0131 terk eder.<\/p>\n\n\n\n<p>II. perde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Frans\u0131z \u0130htilal&#8217;i yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Robespierre herkesi casus gibi kullanmaktad\u0131r. Kahya Gerard ihtilalin liderlerinden olmu\u015ftur. \u015eair Chenier ise takip edilmektedir. Chenier&#8217;in ihtilal yanl\u0131s\u0131 oldu\u011fu bilinir ama son zamanlarda artan idamlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu arada anlar\u0131z ki hem Chenier hem de Gerard, Maddalena&#8217;ya a\u015f\u0131kt\u0131r. Nihayet Maddalena ve Chenier bulu\u015furlar, birbirlerini sevdiklerini ifade ederler. Gerard iki sevgiliyi yakalar, Chenier Gerard&#8217;\u0131 yaralar ve perde kapan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>III.perde; Gerard iyile\u015fmi\u015f ve i\u015finin ba\u015f\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Chenier tutukludur. Maddalena Gerard&#8217;a gelir ve Chenier&#8217;i serbest b\u0131rakmas\u0131n\u0131 ister. Gerard, kahya \u00e7ocu\u011fu olarak birlikte b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc soylu Maddalena&#8217;ya a\u015f\u0131k oldu\u011funu, kendisinin olmas\u0131 \u015fart\u0131yla Chenier&#8217;e yard\u0131m edebilece\u011fini s\u00f6yler. Maddalena, Gerard&#8217;a, III.perde 25.dakikalar, duygusal melodisi ile me\u015fhur <strong>&#8220;la mamma morta&#8230;&#8221;<\/strong> aryas\u0131 ile cevap verir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio wp-embed-aspect-16-9\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Maria Callas  Andrea Chenier     Philadelphia Tom Hanks ( T\u00dcRK\u00c7E )\" width=\"1170\" height=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/waIYXyGnOWo?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><figcaption class=\"wp-element-caption\">&#8220;La Mamma Morta&#8221; aryas\u0131, Philadelphia (1997)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>1997 yap\u0131m\u0131 Philadelphia filminde bu aryan\u0131n ge\u00e7ti\u011fi sahne izlenebilir.  Tom Hanks bu filmdeki rol\u00fcyle en iyi erkek oyuncu oskar\u0131n\u0131 kazan\u0131r. \u0130nsan\u0131 h\u00fcz\u00fcne bo\u011fan bu \u015fark\u0131da, varl\u0131kl\u0131 Maddalena her \u015feyini kaybetti\u011fini ama a\u015fk\u0131n\u0131 buldu\u011funu anlar\u0131z;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6ld\u00fcrd\u00fcler annemi<\/strong>, odam\u0131n giri\u015finde,<br>beni kurtarmak i\u00e7in \u00f6ld\u00fc o, gecenin k\u00f6r\u00fcnde.<br>Bersi (hizmet\u00e7isi) ile bir gezintiye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131m,<br>kur\u015funi bir \u0131\u015f\u0131k par\u0131ldad\u0131 ve \u00f6n\u00fcm\u00fc ayd\u0131nlatt\u0131 karanl\u0131k caddede,<br>bakt\u0131m, bana e\u015flik eden ev alevler i\u00e7indeydi!<br>Yaln\u0131z ve hi\u00e7likle ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f,<br>a\u00e7l\u0131kla ve fakirlikle, yoksunlukla ve tehlikeyle ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m.<br>Hastaland\u0131m, ve Bersi  \u00f6yle iyi ve saf ki,<br>g\u00fczelli\u011fini (v\u00fccudunu) satt\u0131 benim i\u00e7in,<br>Beni seven herkese u\u011fursuzluk getirdim.<br><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte o zamanlar, mutsuz haldeyken, a\u015fk bana geldi<br>ve tatl\u0131, huzurlu bir sesle m\u0131r\u0131ldand\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015famal\u0131s\u0131n! Ben hayat\u0131n kendisiyim.<br>cennet, g\u00f6zlerimde, yaln\u0131z de\u011filsin,<br>G\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6\u011fs\u00fcme d\u00fc\u015fmesine izin ver,<br>seninle y\u00fcr\u00fcyece\u011fim ve sana kuvvet verece\u011fim!<br>g\u00fcl\u00fcmse ve umutlan! Ben a\u015fk\u0131m,<br>kan ve \u00e7amur, hepsi de etraf\u0131ndalar m\u0131?<br>Ben kutsal\u0131m! Sana unutturabilirim!<br>Ben cennetten d\u00fcnyaya inen tanr\u0131y\u0131m,<br>ve ah d\u00fcnyay\u0131 cennete \u00e7eviren,<br>ben a\u015fk\u0131m, ben sevgiyim.<\/p>\n\n\n\n<p>Ve melek yakla\u015ft\u0131, \u00f6pt\u00fc beni.<br>Ve bu \u00f6p\u00fcc\u00fckteki \u00f6l\u00fcmd\u00fcr,<br>can \u00e7eki\u015fen beden benim bedenimdir<br>anlay\u0131n o zaman, \u015fimdiden onun kadar \u00f6l\u00fcy\u00fcm ben de. &#8221; <\/p>\n\n\n\n<p>Operan\u0131n devam\u0131nda, Gerard Chenier&#8217;i kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015fsa da ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz. Finalde, Maddalena ve Chenier birlikte giyotine do\u011fru giderlerken perde kapan\u0131r. Opera 4 perde ve yakla\u015f\u0131k 120 dakikad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Temmuz 2018'de, Andrea Bocelli'nin Chenier rolunde sahneye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir opera temsili verilmi\u015ftir. (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/www.3nokta.com\/andrea-chenier-ve-andrea-bocelli-lajatico-italya\/\" target=\"_blank\">Temmuz 2018&#8217;de, &#8220;Andrea Bocelli&#8221;&#8216;nin Chenier rolunde sahneye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir opera temsili verilmi\u015ftir.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Frans\u0131z \u0130htilali nedir? J.J.Rousseau ve Robespier<em>re&#8217;nin rol\u00fc nedir?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Frans\u0131z \u0130htilali \u00f6zetle, Fransa\u2019da ki mutlak monar\u015finin y\u0131k\u0131larak yerine Cumhuriyetin kurulmas\u0131 ve Katolik Kilisesi&#8217;nin reforma zorlanmas\u0131d\u0131r. (1789-1799) Avrupa ve bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda benimsenmesi nedeniyle, \u0130ngiliz sanayi devrimiyle birlikte, &#8220;yak\u0131n \u00e7a\u011f&#8221; \u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak kabul edilir.  <strong>J.J .Rousseau<\/strong> (1712-1778), ihtilalin fikir babalar\u0131ndand\u0131r. &#8220;Toplum S\u00f6zle\u015fmesi&#8221;,  &#8220;Uygarl\u0131\u011f\u0131n K\u00f6t\u00fcl\u00fckleri&#8221; ve &#8220;Emilie&#8221; gibi toplumu etkileyen \u00f6nemli eserleri vard\u0131r. <strong>Robespierre<\/strong> (1764-1794) Frans\u0131z devriminin liderlerinden, hukuk\u00e7u ve politikac\u0131d\u0131r. \u0130dam\u0131 savunur. Chenier&#8217;in idam emrini verdikten k\u0131sa s\u00fcre ge\u00e7meden g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybeder ve kendisi de giyotin ile idam edilir.  <\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Umberto Giordano kimdir?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Umberto Giordana (1867-1948) Napoli konservartuar\u0131n\u0131 bitirmi\u015f ve &#8220;Andrea Chenier&#8221; operas\u0131yla \u00fcnlenmi\u015f opera bestecisidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1762 y\u0131l\u0131nda, Galata&#8217;daki Frans\u0131z Konsolosluk (g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Karak\u00f6y Sen Piyer Han b\u00f6lgesinde) binas\u0131nda do\u011fan Chenier, 1794 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z \u0130htilali&#8217;nin giyotini ile \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u0130stanbul&#8217;da do\u011far, \u00f6nce Fransa&#8217;da sonra t\u00fcm d\u00fcnyada tan\u0131n\u0131r. 32&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13687,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[24],"tags":[476,477,478,479,32,480,481],"class_list":["post-2962","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-denemek","tag-andre-chenier-galatali-sair","tag-andrea-chenier-operasi","tag-fransiz-ihtilalini-anlatan-eserler-nedir","tag-fransiz-ihtilalini-anlatan-opera","tag-opera-kitabi","tag-philadelphia-filminde-tom-hanks-in-operasi","tag-philadelphia-filmindeki-opera-sahnesi-ne-anlatir"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2962","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2962"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13703,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2962\/revisions\/13703"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13687"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.3nokta.com\/yeni3Nokta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}